बीड
ग्लोबल विकास ट्रस्टचा वैश्विक प्रवास; नव्या कृषीक्रांतीची नवी दिशा!
ग्लोबल विकास ट्रस्टचा वैश्विक प्रवास; नव्या कृषीक्रांतीची नवी दिशा!
गावाच्या बांधापासून जगाच्या ज्ञानापर्यंत… महाराष्ट्राच्या शेतकऱ्यांसाठी नव्या भविष्याचा शोध!
📍 ® दत्तात्रय काळे – 9558488686
शेतकरी हा केवळ अन्नदाता नाही, तर भारताच्या अर्थव्यवस्थेचा आणि ग्रामीण जीवनाचा कणा आहे. शेतकरी समृद्ध झाला, तर गाव समृद्ध होईल; गाव समृद्ध झाले, तर महाराष्ट्र उभा राहील; आणि महाराष्ट्राची शेती सक्षम झाली, तर भारताचे भविष्य अधिक भक्कम होईल. याच विचारातून ग्लोबल विकास ट्रस्ट (GVT) च्या कार्याची दिशा निश्चित झालेली आहे. शेतकरी उन्नत झाला, तर भारत पुन्हा एकदा ‘सोने की चिडिया’ बनेल, हा ठाम विश्वास जलनायक मयंक गांधी यांच्या कृषीविषयक दृष्टिकोनामागे आहे. म्हणूनच GVT चे काम केवळ शेतीतील एखादी समस्या सोडविण्यापुरते मर्यादित राहिले नाही. तर लागवडीपासून काढणीपर्यंत, उत्पादनापासून बाजारपेठेपर्यंत आणि शेतीपासून शेतकऱ्याच्या जीवनमानापर्यंत प्रत्येक टप्प्यावर परिवर्तन घडविण्याचा प्रयत्न सातत्याने सुरू आहे.
२०१६ मध्ये एका विचाराने सुरू झालेला हा प्रवास आज तब्बल ६ हजार गावांपर्यंत पोहोचला असून, ४० हजारांहून अधिक शेतकरी या कार्याशी जोडले गेले आहेत. TISS च्या अभ्यासानुसार, GVT च्या हस्तक्षेपामुळे सहभागी शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात लक्षणीय वाढ झाली असून, त्यांच्या जीवनमानातही सकारात्मक बदल घडून आला आहे. ही आकडेवारी समाधान देणारी आहे; पण परिवर्तनाची भूक याहून मोठी आहे. कारण प्रश्न केवळ एवढाच नाही की आजचा शेतकरी किती कमावतो? तर खरा प्रश्न आहे की, उद्याचा शेतकरी किती सक्षम, स्वावलंबी आणि जागतिक स्पर्धेत टिकणारा असेल? याचे उत्तर शोधण्यासाठी आता केवळ आजच्या समस्यांवर उपाय करून चालणार नाही. उद्याच्या शेतीचा विचार आजच करावा लागेल. बदलत्या हवामानापासून आधुनिक तंत्रज्ञानापर्यंत, उत्पादनक्षमतेपासून बाजारपेठेपर्यंत, मूल्यवर्धनापासून निर्यातीपर्यंत आणि पारंपरिक ज्ञानापासून कृत्रिम बुद्धिमत्ता व आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानापर्यंत शेतीच्या प्रत्येक पैलूकडे नव्या दृष्टीने पाहावे लागेल.
भविष्याची हीच खरी गरज ओळखून GVT आता एका नव्या पर्वाकडे वाटचाल करत आहे. ‘ग्लोबल गाव’ ही केवळ एक संकल्पना नाही; ती ग्रामीण भारताच्या भविष्याची नवी दिशा आहे. गावाची माती, शेतकऱ्याचा अनुभव आणि जगातील आधुनिक ज्ञान… या तिन्हींचा संगम घडविणे, हा या संकल्पनेचा केंद्रबिंदू आहे. परंपरेला नाकारून नव्हे, तर परंपरेतील शाश्वत ज्ञान जपत त्याला आधुनिक विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाची जोड देऊन शेतीला नव्या उंचीवर नेण्याचा हा प्रयत्न आहे. जगभरात शेतीमध्ये होत असलेले प्रयोग, आधुनिक सिंचन पद्धती, अचूक शेती, कृषी-तंत्रज्ञान, मूल्यवर्धन, प्रक्रिया उद्योग, बाजारपेठेची साखळी, निर्यातक्षम उत्पादन आणि शेतकरी उत्पादक संस्थांचे प्रभावी मॉडेल्स… या सर्वांचा अभ्यास करून त्यातील उपयुक्त ज्ञान महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविण्याची गरज आहे. जगात जे उत्तम आहे, ते आपल्या गावात आणायचे आणि आपल्या मातीत जे उत्तम आहे, ते जगासमोर न्यायचे, हीच या संकल्पनेमागील खरी भूमिका आहे.
> याच व्यापक दृष्टिकोनातून जलनायक मयंक गांधी आणि संजय परमार यांच्या नेतृत्वाखाली GVT एका नव्या कृषीचळवळीची पायाभरणी करत आहे. मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांच्या वेदनेतून सुरू झालेला हा प्रवास आता जागतिक ज्ञानाशी संवाद साधण्याच्या टप्प्यावर पोहोचला आहे. आज GVTचे शिष्टमंडळ अमेरिकेच्या दौऱ्यावर असून, तेथील विविध संस्था, तज्ज्ञ आणि कृषी क्षेत्रातील जाणकारांशी संवाद साधत आहे. आधुनिक कृषी तंत्रज्ञान, नव्या कृषी संकल्पना, प्रभावी व्यवस्थापन पद्धती आणि महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त ठरू शकणाऱ्या संधींचा शोध घेतला जात आहे. हा केवळ एक परदेश दौरा नाही. तर हा महाराष्ट्राच्या शेतकऱ्यांसाठी जगातील सर्वोत्तम ज्ञान गावाच्या बांधापर्यंत आणण्याचा प्रयत्न आहे.
ज्या मराठवाड्याची ओळख कधीकाळी दुष्काळ, पाणीटंचाई आणि शेतकरी आत्महत्यांच्या वेदनेशी जोडली जात होती, त्याच भूमीत आज आशेची नवी उदाहरणे उभी राहत आहेत. पाण्याची कामे, शेतीतील नवे प्रयोग, रेशीम उद्योग, फळबागा, वृक्षलागवड आणि शेतकरी प्रशिक्षणाच्या माध्यमातून परिवर्तनाची बीजे रुजत आहेत. आता या परिवर्तनाला जागतिक ज्ञानाची जोड देण्याची वेळ आली आहे. कारण शेतकऱ्याला केवळ मदतीची गरज नाही; त्याला संधीची गरज आहे. केवळ अनुदानाची गरज नाही; त्याला ज्ञानाची गरज आहे. केवळ उत्पादन वाढवण्याची गरज नाही; त्याला मूल्यवर्धन आणि बाजारपेठेची गरज आहे. आणि केवळ आज जगण्याची नाही; उद्याचे भविष्य घडवण्याची संधी त्याला हवी आहे.
२०१६ मध्ये एका छोट्या विचारातून सुरू झालेली वाटचाल आज हजारो गावांपर्यंत पोहोचली आहे. आता या प्रवासाची दिशा गावाच्या सीमांपलीकडे, महाराष्ट्राच्या सीमांपलीकडे आणि देशाच्या सीमांपलीकडे गेली आहे. गावापासून विश्वापर्यंतचा हा प्रवास प्रत्यक्षात शेतकऱ्याच्या भविष्याचा प्रवास आहे. कारण गाव बदलले तर महाराष्ट्र बदलेल, महाराष्ट्राची शेती बदलली तर भारत बदलेल आणि भारताचा शेतकरी जगाच्या बरोबरीने उभा राहिला, तर भारताचे भविष्य खऱ्या अर्थाने उज्ज्वल होईल. म्हणूनच ‘ग्लोबल गाव’ ही केवळ GVTची पुढची संकल्पना नाही तर ती नव्या कृषीक्रांतीची नवी दिशा आहे. मातीशी नाते कायम ठेवत जगाशी नाते जोडण्याची… गावात राहून वैश्विक ज्ञान स्वीकारण्याची आणि शेतकऱ्याच्या हातात केवळ नांगर नव्हे, तर ज्ञान, तंत्रज्ञान आणि संधी देण्याची… हीच आहे ‘गावापासून विश्वापर्यंत’ची नवी वाटचाल.
